Η κατάκτηση του μηχανισμού της ομιλίας στα παιδιά είναι μία πολυδιάστατη διαδικασία. Σχετίζεται με παράγοντες γνωστικούς και συναισθηματικούς, καθώς και με την ακοή, την αντίληψη, την κινητικότητα και την παροχή επαρκούς πνευματικής και ψυχοκινητικής τροφοδοσίας. Στην προσπάθεια του παιδιού να μιλήσει σωστά είναι δυνατόν να εμφανιστούν αποκλίσεις στο Λόγο και στην Ομιλία, οι οποίες πιθανόν να έχουν διαφορετική αιτιολογία. Οι γλωσσικές αποκλίσεις πρέπει πάντοτε να εκτιμώνται και να συγκρίνονται με τη φυσιολογική ομιλία.

Αυτονόητο είναι ότι κατά την εξέλιξη των γλωσσικών ικανοτήτων πολλά παιδιά εμφανίζουν δυσκολίες σε ορισμένα φωνήματα και σε φωνητικούς συνδυασμούς. Οι αποκλίσεις στην Ομιλία γίνονται αμέσως αντιληπτές, όχι μόνον από Ειδικούς, αλλά και από ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με τη Γλωσσοπαθολογία. Οι παράγοντες που προκαλούν ή επιδεινώνουν τις ήδη υπάρχουσες γλωσσικές διαταραχές στην παιδική ηλικία είναι πολύπλευροι.

Σε πολύ σύντομη παρουσίαση οι παράγοντες αυτοί είναι:

  • Βλάβες ακοής
  • Μυοκινητικές βλάβες
  • Άσχημα πρότυπα ομιλίας
  • Σωματικές αποκλίσεις, π.χ. παραμορφώσεις οργάνων Ομιλίας (υπερώα, σιαγόνα, γλώσσα)
  • Γενετικές βλάβες (κληρονομικότητα, προδιάθεση)
  • Ψυχικοί παράγοντες (νηπιακή συμπεριφορά)
  • Νευρολογικοί παράγοντες

Οι διάφορες συζητήσεις γύρω από την αιτιολογία είναι συνήθως πολύπλοκες και αμφιλεγόμενες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παραμορφώσεις των οργάνων της ομιλίας (γλώσσα, σιαγόνα, υπερώα). Η Λογοθεραπεία σε κάθε περίπτωση κρίνεται απαραίτητη.

Η Λογοθεραπεία πρέπει να εστιάζει στην αντίληψη του παιδιού επί των κινήσεων των περιφερειακών οργάνων της Ομιλίας και στο συντονισμό της, στα αναπνευστικά σχήματα, στην εισπνοή-εκπνοή με το στόμα κατά τη διάρκεια της Ομιλίας, όπως επίσης στην παραγωγή και στην εκφορά του Λόγου. Ακόμη όλες οι κινήσεις των χειλών πρέπει να ισχυροποιηθούν και να συντονιστούν. Οι κινήσεις της γλώσσας, ιδιαίτερα ως προς την υπερώα, χρειάζεται να είναι σε θέση να ενεργοποιούνται με ευκολία. Ασκήσεις ακουστικής αντίληψης και μνήμης θεωρούνται απαραίτητες.

Οι σπουδαιότερες βλάβες ομιλίας στα παιδιά είναι:

  • Δυσκολίες στην έκφραση και στην εκφορά του Λόγου
  • Ρινολαλία
  • Δυσαρθρία
  • Δυσλαλία
  • Μηχανική Δυσγλωσσία
  • Εξελικτική Γλωσσική Διαταραχή
  • Ταχυλαλία
  • Τραυλισμός (Βατταρισμός)

Σημ.: Η Δυσλεξία είναι μία ειδική μαθησιακή δυσκολία στην ανάγνωση και γραφή (ορθογραφία), πάντα στη μητρική γλώσσα του παιδιού.

Ορισμένες Διαταραχές του Λόγου και της Ομιλίας θεραπεύονται εξ ολοκλήρου, άλλες κατά ένα μέρος και άλλες καθόλου. Αυτό εξαρτάται από την ηλικία του ατόμου, από την εν γένει ψυχολογική και φυσική του κατάσταση, από το είδος, την έως τώρα διάρκεια και την ένταση του προβλήματος, από την αιτιολογία του, από τη συχνότητα και την ποιότητα της θεραπευτικής παρέμβασης και από τη στάση του ίδιου του ατόμου και του κοινωνικού/οικογενειακού του περιβάλλοντος. Πάντα ισχύει το αξίωμα πως όσο νωρίτερα (έγκαιρα) ξεκινήσει ένα παιδί Λογοθεραπεία τόσο πιο γρήγορα και σταθερά θα είναι τα αποτελέσματά της.  

Τοπική εφημερίδα Αθήνας «Τα Νέα της Κυψέλης», σελ. 10, ΜΑΡΤΙΟΣ 2014. Επαναδιατύπωση Σεπτεμβρίου 2014.